Δίκοπο μαχαίρι η χρηματοδότηση των τραπεζών από την ΕΚΤ

«Τζόγος» ενός ή και 1,5 τρισ. ευρώ σε κρατικά ομόλογα και όχι στην πραγματική οικονομία

Προβληματισμό σε πολιτικούς κύκλους έχει προκαλέσει ο διπλασιασμός έως και... τριπλασιασμός του πιστωτικού «φράγματος πυρός» που προγραμματίζει ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) Μάριο Ντράγκι. Οι ενστάσεις αφορούν το γεγονός ότι η νέα ρευστότητα που αποκτούν οι ευρωπαϊκές τράπεζες από την ΕΚΤ δεν καταλήγει στη λεγόμενη «πραγματική οικονομία», αλλά χρησιμοποιείται για να αυξήσει τις «μαύρες τρύπες» των υπερφορτωμένων με κρατικά ομόλογα τραπεζικών ισολογισμών. Χρησιμοποιείται δηλαδή από τις τράπεζες για νέες αγορές ομολόγων υπερχρεωμένων κυβερνήσεων. 

Την απουσία πιστώσεων προς τις επιχειρήσεις διαπιστώνει η ίδια η ΕΚΤ σε έρευνα που έδωσε την Τετάρτη στη δημοσιότητα. Σύμφωνα με την έρευνα Bank Lending Survey, που διενεργεί κάθε τρίμηνο η ΕΚΤ για να διαπιστώσει τη ροή πιστώσεων στην ευρωζώνη, μία στις τέσσερις ευρωπαϊκές τράπεζες πρόκειται να κλείσει κατά πολύ την στρόφιγγα των δανειακών κεφαλαίων που θα χορηγήσει το πρώτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους σε επιχειρήσεις και ιδιώτες, υιοθετώντας πολύ αυστηρότερα κριτήρια για τη δανειοδότηση.

Η έρευνα, που διενεργήθηκε από τις 19 Δεκεμβρίου 2011 έως τις 9 Ιανουαρίου 2012, δεν λαμβάνει υπόψη της τις πιστώσεις των 489 δισ. ευρώ, που χορήγησε προς αυτές στα τέλη του περασμένου Νοεμβρίου η ΕΚΤ για να τονώσει τη ρευστότητα του τραπεζικού κλάδου της ευρωζώνης. Παρά ταύτα, τα ευρήματα της έρευνας «δεν μπορούν παρά να εντείνουν τις ανησυχίες για ένα ενδεχόμενο πιστωτικό κραχ στην ευρωπαϊκή οικονομία», όπως μεταδίδει το πρωί της Τετάρτης το πρακτορείο Reuters.

«Οι τράπεζες που μετείχαν στην έρευνα αποδίδουν την αυστηροποίηση των κριτηρίων χορήγησης δανείων στον αρνητικό συνδυασμό της διαρκώς φθίνουσας ευρωπαϊκής οικονομίας και της διαρκώς εντεινόμενης κρίσης δημοσίου χρέους, που συνεχίζει να ναρκοθετεί τους τραπεζικούς ισολογισμούς», αναφέρει χαρακτηριστικά στην έκθεσή της η Ευρωτράπεζα.

Σύμφωνα με την έρευνα, το 35% των τραπεζών της ευρωζώνης έχουν ήδη κλείσει τις στρόφιγγες της δανειοδότησης επιχειρήσεων και ιδιωτών από το τέταρτο τρίμηνο του 2011, ενώ 16% έχουν υιοθετήσει αυστηρότερα κριτήρια από το τρίτο τρίμηνο.

Δεν μειώνεται, ωστόσο, μόνο η προσφορά των δανείων. Μειώνεται και η ζήτηση. Το 21% των τραπεζών προβλέπει μείωση της ζήτησης εταιρικών δανείων το πρώτο τρίμηνο του 2012, ενώ ένα 5% έχει ήδη διαπιστώσει πτώση της ζήτησης το τελευταίο τρίμηνο. Αίσθηση προκαλεί επίσης το γεγονός ότι περίπου το 50% των τραπεζών που μετείχαν στην έρευνα προβλέπει μείωση της ζήτησης στεγαστικών δανείων κατά 44% το πρώτο τρίμηνο του έτους στην ευρωζώνη.

Κοντόφθαλμες πρακτικές

Από το βήμα του Νταβός, την περασμένη Παρασκευή, ο Μάριο Ντράγκι προανήγγειλε ένα νέο γύρο μαζικής δανειοδότησης των ευρωπαϊκών τραπεζών για την αποτροπή ενός πιστωτικού κραχ, καθώς, όπως ο ίδιος ο ιταλός ευρωτραπεζίτης, επισήμανε, σε περιοχές της ευρωζώνης η ροή πιστώσεων ολοένα και αδυνατίζει.

Επειτα από τη δήλωση αυτή οι Financial Times δημοσίευσαν πληροφορίες, σύμφωνα με τις οποίες «αρκετές από τις μεγαλύτερες τράπεζες της ευρωζώνης» αποκάλυψαν στην εφημερίδα ότι ενόψει της επόμενης δημοπρασίας τριετών ομολόγων που θα διοργανώσει στις 29 Φεβρουαρίου η ΕΚΤ, πρόκειται να διπλασιάσουν ή και να τριπλασιάσουν τη ζήτηση για δανειακά κεφάλαια.

Στην πρώτη έκδοση που διοργάνωσε ο Ντράγκι λίγο αφού ανέλαβε τα καθήκοντα του προέδρου της ΕΚΤ, περισσότερες από 500 τράπεζες άντλησαν ομόλογα τριετούς διάρκειας συνολικής αξίας 489 δισ. ευρώ με επιτόκιο μόλις 1%. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των ειδικών, έπειτα από την έκδοση της 29ης Φεβρουαρίου, τα κεφάλαια που θα έχει χορηγήσει η ΕΚΤ στις ευρωπαϊκές τράπεζες θα φθάσουν συνολικά το 1 τρισ. ή ακόμη και το 1,5 τρισ. ευρώ.

«Το πρόβλημα είναι ότι τα χρήματα αυτά που δανείζεται με πολύ χαμηλό επιτόκιο ο ευρωπαϊκός τραπεζικός τομέας δεν καταλήγουν στην αγορά αλλά χάνονται στις μαύρες τρύπες των κρατικών προϋπολογισμών», σημειώνει ο Αλμπέρτο Γκάλο της πλήρως κρατικοποιημένης βρετανικής τράπεζας RBS. Διότι οι τράπεζες προσπαθούν να εκμεταλλευθούν τις υψηλές αποδόσεις των ομολόγων που εκδίδουν οι υπερχρεωμένες κυβερνήσεις της Νότιας Ευρώπης και της Ιρλανδίας.

Ετσι, καθώς η ΕΚΤ δεν έχει τη δυνατότητα αγοράς κρατικών ομολόγων της ευρωζώνης στην πρωτογενή αγορά, δανείζει τις εμπορικές τράπεζες για να αγοράσουν αυτές ομόλογα. Από τη μια πλευρά πρόκειται για μια έμμεση στήριξη των ευρωπαϊκών οικονομιών εκ μέρους της ΕΚΤ, που παρακάμπτει την πρωτοφανή για Κεντρική Τράπεζα απαγόρευση, αλλά από την άλλη υπερφορτώνει τον ευρωπαϊκό τραπεζικό τομέα με κρατικά ομόλογα τα οποία πολλοί αναλυτές χαρακτηρίζουν «τοξικά».

Οι τράπεζες δεν αγοράζουν μόνο τα κρατικά ομόλογα των υπερχρεωμένων κρατών με τις υψηλές αποδόσεις, αλλά και τα ομόλογα που εκδίδει το προσωρινό Ταμείο Διάσωσης (EFSF). Στην δημοπρασία του EFSF το προηγούμενο τρίμηνο οι εμπορικές τράπεζες απορρόφησαν το 25% της έκδοσης. Στην τελευταία δημοπρασία του περασμένου Ιανουαρίου απορρόφησαν το 62% της έκδοσης.

«Την ώρα που οι τράπεζες αγοράζουν όλο και περισσότερο δημόσιο χρέος, μειώνουν τις χρηματοδοτήσεις προς την υπόλοιπη οικονομία. Η πτώση των εταιρικών πιστώσεων στην Ιταλία και την Πορτογαλία ήταν 2,4% τον περασμένο Δεκέμβριο, ενώ στην ευρωζώνη συνολικά ήταν 0,8%», αναφέρει ο οικονομολόγος αναλυτής Αμπροουζ Εβανς-Πρίτσαρντ.

Θεσμικές αδυναμίες

Ο Γκάι Μάντι της Nomura χαρακτηρίζει «Πύρρειο νίκη» την τακτική του Ντράγκι. Αναγνωρίζει ότι από τη μια αποτρέπει ένα σοκ ρευστότητας και απομακρύνει μια χρηματοοικονομική καταστροφή, αλλά προειδοποιεί ότι σε βάθος χρόνου η πολιτική αυτή της ΕΚΤ καταλήγει εις βάρος και των ιδιωτικών τραπεζών και των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και της «πραγματικής οικονομίας» και εν τέλει της προσπάθειας εξόδου των ευρωπαϊκών οικονομιών από την κρίση.

Πίσω από όλα αυτά, βεβαίως, βρίσκεται η θεσμική αδυναμία της ΕΚΤ να λειτουργήσει όπως μια... κανονική Κεντρική Τράπεζα, όπως είναι η αμερικανική Fed ή η Τράπεζα της Αγγλίας...

 πηγη:tovima