By Kerin Hope, Ralph Atkins
(Αθήνα)
Τα καμένα κτήρια τραπεζών στην Αθήνα υπενθυμίζουν τις βίαιες διαδηλώσεις που έχουν αμαυρώσει τις προσπάθειες διάσωσης της χώρας από την οικονομική κατάρρευση. Οι επισκευές όμως που πρέπει να γίνουν στα κτίρια που πυρπολήθηκαν στις διαδηλώσεις του περασμένου μήνα, δεν είναι τίποτα μπροστά στην μεγάλη πρόκληση που αντιμετωπίζει η Ελλάδα: Την ανοικοδόμηση ενός χρηματοπιστωτικά κατεστραμμένου τραπεζικού κλάδου, έτσι ώστε να επιτρέψει την επιστροφή της χώρας στην οικονομική ανάπτυξη.
Με την έγκριση του δεύτερου πακέτου διάσωσης της Ελλάδας, έχει αρχίσει η διαδικασία που θα επιτρέψει την χρήση διεθνών κεφαλαίων για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών της χώρας, επιτρέποντάς τους να ανακτήσουν τις βασικές τραπεζικές λειτουργίες, όπως να διαθέτουν επαρκή πίστωση σε εταιρίες και καταναλωτές.
Τα καμένα κτήρια τραπεζών στην Αθήνα υπενθυμίζουν τις βίαιες διαδηλώσεις που έχουν αμαυρώσει τις προσπάθειες διάσωσης της χώρας από την οικονομική κατάρρευση. Οι επισκευές όμως που πρέπει να γίνουν στα κτίρια που πυρπολήθηκαν στις διαδηλώσεις του περασμένου μήνα, δεν είναι τίποτα μπροστά στην μεγάλη πρόκληση που αντιμετωπίζει η Ελλάδα: Την ανοικοδόμηση ενός χρηματοπιστωτικά κατεστραμμένου τραπεζικού κλάδου, έτσι ώστε να επιτρέψει την επιστροφή της χώρας στην οικονομική ανάπτυξη.
Με την έγκριση του δεύτερου πακέτου διάσωσης της Ελλάδας, έχει αρχίσει η διαδικασία που θα επιτρέψει την χρήση διεθνών κεφαλαίων για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών της χώρας, επιτρέποντάς τους να ανακτήσουν τις βασικές τραπεζικές λειτουργίες, όπως να διαθέτουν επαρκή πίστωση σε εταιρίες και καταναλωτές.
Αν τα προγράμματα που σχεδίασαν οι εταίροι στην ΕΕ και το ΔΝΤ επιτύχουν, η Ελλάδα δεν θα έχει απλώς πιο εύρωστες τράπεζες. Ο χρηματοπιστωτικός της κλάδος θα μπει σε σειρά, επικεντρωμένος σε τέσσερις μόνο βασικές τράπεζες, με δεκάδες μικρότερους πιστωτές να φθίνουν.
Όμως η επιτυχής ολοκλήρωση θα απαιτήσει λεπτές ισορροπίες στην επίσημη βοήθεια και στις ιδιωτικές επενδύσεις και, ακόμη σπουδαιότερο, στην αναπτέρωση της εμπιστοσύνης στις οικονομικές προοπτικές της Ελλάδας.
«Οι επόμενοι μήνες θα σώσουν ή θα διαλύσουν
το ελληνικό τραπεζικό σύστημα. Θα είναι κρίσιμης σημασίας για την ανάκαμψη να
υπάρχει εύρωστος τραπεζικός κλάδος,» σημειώνει ο κ.
Νίκος Καραμούζης, αναπληρωτής
διευθύνων σύμβουλος της EFG Eurobank.
Από τα τέλη του 2009 που ξέσπασε η ελληνική κρίση χρέους, οι τράπεζες της χώρας έχουν υποστεί μια σειρά από εξαιρετικά απειλητικά πλήγματα. Το πιο δραματικό ήταν η πτώση κατά περίπου 70 δισ. ευρώ –πάνω από το ένα τέταρτο- των τραπεζικών καταθέσεων των ελληνικών εταιριών και νοικοκυριών, που προτιμούν να κρύβουν τα χρήματα «κάτω από το στρώμα», μεταφέρουν κεφάλαια στο εξωτερικό ή κρατούν στο εξωτερικό τα κέρδη από εξαγωγές.
Η αναδιοργάνωση του χρέους 206 δισ. ευρώ εν τω μεταξύ, έχει εξανεμίσει μεγάλο κομμάτι της αξίας των ελληνικών κρατικών ομολόγων που υπάρχουν στις τράπεζες της χώρας. Επιπλέον, τα “stress tests” που διενεργήθηκαν ανεξάρτητα στα δανειακά βιβλία τους, αποκάλυψαν μεγάλες ανάγκες για πρόσθετα κεφάλαια.
Αποκλεισμένες από τις διεθνείς αγορές κεφαλαίου, οι ελληνικές τράπεζες, όπως και οι τράπεζες στις υπόλοιπες χώρες της ευρωζώνης που πλήττονται από την κρίση, έχουν εξαρτηθεί από την ρευστότητα της ΕΚΤ. Υποχρεώθηκαν επίσης να προσφύγουν έντονα στις επιχειρήσεις έκτακτης ρευστότητας που παρείχε η εθνική κεντρική τράπεζα με την ειδική εκχώρηση της ΕΚΤ και οι οποίες ανήλθαν έως τα 70 δισ. ευρώ στο ζενίθ τους.
Η ανοικοδόμηση από αυτή την χαμηλή βάση θα είναι κρίσιμης σημασίας για την αναζωογόνηση των ελληνικών επιχειρήσεων, τονίζει ο κ. Γιάννης Στουρνάρας, γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ. «Αν δεν υπάρχει κάποιος να σου δανείσει, τότε επέρχεται ασφυξία απλά και μόνο γιατί είσαι Έλληνας, ακόμη κι αν δεν έχεις κανένα πρόβλημα».
Στο πλαίσιο του δεύτερου ταμείου διασώσεων της Ελλάδας, οι διεθνείς πιστωτές της έχουν καταθέσει 45 δισ. ευρώ για την τόνωση του Ελληνικού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, ενός μηχανισμού διασώσεων των προβληματικών τραπεζών. Τα μισά σχεδόν από τα κεφάλαια αναμένεται να χρησιμοποιηθούν για την ανακεφαλαιοποίηση των τεσσάρων μεγαλύτερων εμπορικών τραπεζών, της Εθνικής Τράπεζας, της Alpha Bank, της EFG Eurobankκαι της Τράπεζας Πειραιώς.
Η προϋπόθεση είναι ότι πρέπει να αντλήσουν τουλάχιστον το 10% από το σύνολο των πρόσθετων κεφαλαιακών απαιτήσεων, που εκτιμώνται λίγο κάτω από τα 4 δισ. ευρώ, από τον ιδιωτικό τομέα ή από την πώληση ενεργητικών όπως οι βαλκανικές και τουρκικές θυγατρικές τους. Ετσι θα διασφαλιστεί ότι οι διοικήσεις θα συνεχίσουν να διοικούν τις τράπεζές τους και θα τους δοθεί η ευκαιρία να επαναγοράσουν το μερίδιο του ΤΧΣ μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Όμως δεν υπάρχει αρκετή εμπιστοσύνη ανάμεσα στους ιδιώτες επενδυτές, που βλέπουν την αξία των μεριδίων τους να έχουν σχεδόν εξανεμιστεί από τότε που ξέσπασε η κρίση. Η συνολική κεφαλαιοποίηση των τεσσάρων μεγάλων τραπεζών στο Χρηματιστήριο Αθηνών, για παράδειγμα, είναι χαμηλότερη από της εταιρίας Coca-Cola 3Ε.
Τα υπόλοιπα κεφάλαια από τα 45 δισ. ευρώ θα χρησιμοποιηθούν για την χρηματοδότηση ενός«πλαισίου διάλυσης» που θα δώσουν την δυνατότητα διακοπής της λειτουργίας δραστηριοτήτων άλλων τραπεζών χωρίς να ταραχθεί το σύστημα.
Το αποτέλεσμα θα είναι μια δραστική αναδιοργάνωση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Πολλοί όμως τραπεζίτες φοβούνται ότι θα πρέπει να γίνουν παραπάνω κινήσεις για να ανατραπεί η ζημιά που επήλθε τα τελευταία χρόνια.
Ενας από τους φόβους είναι ότι, παρά την στενή εξωτερική επόπτευση του ΤΧΣ, οι Ελληνικοί πολιτικοί θα συνεχίσουν να επηρεάζουν τις ανακεφαλαιοποιημένες τράπεζες, μειώνοντας την αποδοτικότητά τους και απωθώντας τις διεθνείς επενδύσεις, ειδικά εάν στις εθνικές εκλογέςαυξηθεί η επιρροή ακραίων κομμάτων της αριστεράς ή της δεξιάς.
Ένας ευρύτερος φόβος είναι ότι οι καταθέσεις θα επιστρέψουν στους ελληνικούς λογαριασμούς μόνο όταν αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στην οικονομία της χώρας και στο μέλλον της στην ευρωζώνη.
Και για να γίνει αυτό θα πρέπει να γίνουν παραπάνω κινήσεις, από την αποκατάσταση μόνο της κεφαλαιακής επάρκειας των τραπεζών σε προ της κρίσης επίπεδα, σημειώνει ο κ. Μιχαήλ Μασουράκης, επικεφαλής οικονομολόγος της δεύτερης μεγαλύτερης ελληνικής τράπεζας Alpha Bank. «Δεν νομίζω ότι μπορούμε να αρκεστούμε σε αυτά τα μέτρα για να παράγουμε νέα ανάπτυξη στην οικονομία.»
Από τα τέλη του 2009 που ξέσπασε η ελληνική κρίση χρέους, οι τράπεζες της χώρας έχουν υποστεί μια σειρά από εξαιρετικά απειλητικά πλήγματα. Το πιο δραματικό ήταν η πτώση κατά περίπου 70 δισ. ευρώ –πάνω από το ένα τέταρτο- των τραπεζικών καταθέσεων των ελληνικών εταιριών και νοικοκυριών, που προτιμούν να κρύβουν τα χρήματα «κάτω από το στρώμα», μεταφέρουν κεφάλαια στο εξωτερικό ή κρατούν στο εξωτερικό τα κέρδη από εξαγωγές.
Η αναδιοργάνωση του χρέους 206 δισ. ευρώ εν τω μεταξύ, έχει εξανεμίσει μεγάλο κομμάτι της αξίας των ελληνικών κρατικών ομολόγων που υπάρχουν στις τράπεζες της χώρας. Επιπλέον, τα “stress tests” που διενεργήθηκαν ανεξάρτητα στα δανειακά βιβλία τους, αποκάλυψαν μεγάλες ανάγκες για πρόσθετα κεφάλαια.
Αποκλεισμένες από τις διεθνείς αγορές κεφαλαίου, οι ελληνικές τράπεζες, όπως και οι τράπεζες στις υπόλοιπες χώρες της ευρωζώνης που πλήττονται από την κρίση, έχουν εξαρτηθεί από την ρευστότητα της ΕΚΤ. Υποχρεώθηκαν επίσης να προσφύγουν έντονα στις επιχειρήσεις έκτακτης ρευστότητας που παρείχε η εθνική κεντρική τράπεζα με την ειδική εκχώρηση της ΕΚΤ και οι οποίες ανήλθαν έως τα 70 δισ. ευρώ στο ζενίθ τους.
Η ανοικοδόμηση από αυτή την χαμηλή βάση θα είναι κρίσιμης σημασίας για την αναζωογόνηση των ελληνικών επιχειρήσεων, τονίζει ο κ. Γιάννης Στουρνάρας, γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ. «Αν δεν υπάρχει κάποιος να σου δανείσει, τότε επέρχεται ασφυξία απλά και μόνο γιατί είσαι Έλληνας, ακόμη κι αν δεν έχεις κανένα πρόβλημα».
Στο πλαίσιο του δεύτερου ταμείου διασώσεων της Ελλάδας, οι διεθνείς πιστωτές της έχουν καταθέσει 45 δισ. ευρώ για την τόνωση του Ελληνικού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, ενός μηχανισμού διασώσεων των προβληματικών τραπεζών. Τα μισά σχεδόν από τα κεφάλαια αναμένεται να χρησιμοποιηθούν για την ανακεφαλαιοποίηση των τεσσάρων μεγαλύτερων εμπορικών τραπεζών, της Εθνικής Τράπεζας, της Alpha Bank, της EFG Eurobankκαι της Τράπεζας Πειραιώς.
Η προϋπόθεση είναι ότι πρέπει να αντλήσουν τουλάχιστον το 10% από το σύνολο των πρόσθετων κεφαλαιακών απαιτήσεων, που εκτιμώνται λίγο κάτω από τα 4 δισ. ευρώ, από τον ιδιωτικό τομέα ή από την πώληση ενεργητικών όπως οι βαλκανικές και τουρκικές θυγατρικές τους. Ετσι θα διασφαλιστεί ότι οι διοικήσεις θα συνεχίσουν να διοικούν τις τράπεζές τους και θα τους δοθεί η ευκαιρία να επαναγοράσουν το μερίδιο του ΤΧΣ μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Όμως δεν υπάρχει αρκετή εμπιστοσύνη ανάμεσα στους ιδιώτες επενδυτές, που βλέπουν την αξία των μεριδίων τους να έχουν σχεδόν εξανεμιστεί από τότε που ξέσπασε η κρίση. Η συνολική κεφαλαιοποίηση των τεσσάρων μεγάλων τραπεζών στο Χρηματιστήριο Αθηνών, για παράδειγμα, είναι χαμηλότερη από της εταιρίας Coca-Cola 3Ε.
Τα υπόλοιπα κεφάλαια από τα 45 δισ. ευρώ θα χρησιμοποιηθούν για την χρηματοδότηση ενός«πλαισίου διάλυσης» που θα δώσουν την δυνατότητα διακοπής της λειτουργίας δραστηριοτήτων άλλων τραπεζών χωρίς να ταραχθεί το σύστημα.
Το αποτέλεσμα θα είναι μια δραστική αναδιοργάνωση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Πολλοί όμως τραπεζίτες φοβούνται ότι θα πρέπει να γίνουν παραπάνω κινήσεις για να ανατραπεί η ζημιά που επήλθε τα τελευταία χρόνια.
Ενας από τους φόβους είναι ότι, παρά την στενή εξωτερική επόπτευση του ΤΧΣ, οι Ελληνικοί πολιτικοί θα συνεχίσουν να επηρεάζουν τις ανακεφαλαιοποιημένες τράπεζες, μειώνοντας την αποδοτικότητά τους και απωθώντας τις διεθνείς επενδύσεις, ειδικά εάν στις εθνικές εκλογέςαυξηθεί η επιρροή ακραίων κομμάτων της αριστεράς ή της δεξιάς.
Ένας ευρύτερος φόβος είναι ότι οι καταθέσεις θα επιστρέψουν στους ελληνικούς λογαριασμούς μόνο όταν αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στην οικονομία της χώρας και στο μέλλον της στην ευρωζώνη.
Και για να γίνει αυτό θα πρέπει να γίνουν παραπάνω κινήσεις, από την αποκατάσταση μόνο της κεφαλαιακής επάρκειας των τραπεζών σε προ της κρίσης επίπεδα, σημειώνει ο κ. Μιχαήλ Μασουράκης, επικεφαλής οικονομολόγος της δεύτερης μεγαλύτερης ελληνικής τράπεζας Alpha Bank. «Δεν νομίζω ότι μπορούμε να αρκεστούμε σε αυτά τα μέτρα για να παράγουμε νέα ανάπτυξη στην οικονομία.»
ΠΗΓΗ: FT.com
Copyright The Financial Times Ltd. All rights reserved.
Copyright The Financial Times Ltd. All rights reserved.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου